We horen wel eens meer beweren dat de kerk op Pinksteren werd gesticht. Niet dat Jezus op Pinksteren plechtig de kerk voor gesticht verklaard heeft. Zoals nu in Peking de Olympische Spelen plechtig  voor geopend zullen worden verklaard door de president van de Chinese Republiek. Maar Jezus heeft wel een symbolische daad gesteld waardoor op Pinksteren de leerlingen tot één lichaam werden gemaakt. En wel tot een heel bepaald lichaam: het lichaam van de Geest van Jezus en zijn God. Jezus blies de adem van zijn borst en hart over de verzamelde leerlingen uit. Jezus droeg zijn kerk in en aan zijn hart. Hij droeg haar een meelevend en meevoelend hart toe. Deze gezindheid blies hij over zijn leerlingen en zijn moeder, en maakte hen zo één. Er bestaat een achttiende-eeuwse icoon van de Hemelvaart van Jezus. Daarop troont Jezus in de hemel en staat op aarde Maria, de moeder van de Heer, midden de leerlingen. Ze lijkt Jezus boven en de leerlingen beneden aan en in haar hart te sluiten. De echte kerk is een kerk van het hart.

De kerk die op Pinksteren werd gesticht is niet een kerk van concilies, dogma' s en gezagsstructuren, van een goed georganiseerd geheel dat zichzelf op de eerste plaats ongeschonden moet zien te bewaren. De Geest die Jezus over haar blaast, is niet een Geest van voor eeuwen onveranderlijke waarheid, maar een Geest van vergeving. De vergeving is blijkbaar een structuurelement van de kerk, die Jezus - wellicht onbewust - voor ogen had. 'Ontvang de heilige Geest. Wier zonden gij vergeeft, hun zijn ze vergeven.' De Kerk moet een gemeenschap van levende harten worden, die steeds soepeler goedheid onder elkaar moeten bewerken. Daartoe is van tijd tot tijd vergeving van en voor de anderen nodig. Als we iets beters mogelijk moeten maken, moeten we de mogelijkheid hebben om nieuwe wegen te proberen. Zo kunnen we ook al eens iets fouts proberen. Het gaat immers niet om het onderhouden van vooraf vastgelegde regels. Vergevingsgezindheid is dus op haar plaats. Wij en de anderen bedoelen het meestal niet slecht.

In deze Kerk van geest en hart zijn de vruchten van de heilige Geest de bindmiddelen van de eenheid van het lichaam dat de kerk moet zijn. Over deze vruchten van de heilige Geest spreekt Paulus in zijn brief aan de Galaten (5,22). Hij somt op: de vrucht van de Geest is: liefde, vreugde en vrede, geduld, vriendelijkheid en goedheid, geloof, zachtmoedigheid en zelfbeheersing. Het is duidelijk dat de kerk een kerk van hartelijkheid en bescheidenheid moet zijn. Anders zouden deze vruchten niet zo'n bepalende rol moeten spelen. En eigenlijk kunnen we niets anders verwachten. Ook Jezus was hartelijk en bescheiden. Voor hem is de mens er niet voor de sabbat, maar de sabbat voor de mens. Ook onze God is hartelijk en bescheiden. Hij laat immers zijn zon opgaan over goeden en kwaden.

Deze levenshouding kunnen we echter niet op eigen kracht realiseren. We moeten door Jezus en zijn God gedrenkt worden met de hoger genoemde vruchten van de Geest. En we moeten die Geest eigenlijk niet met aandrang afsmeken. Jezus heeft zo zeer het initiatief dat hij vanuit zichzelf gereed staat om ons zijn liefde te schenken. Zoals Meister Eckhart zegt: God kan niet anders dan ons zijn liefde schenken. Hij zou er zijn dood aan halen als hij het niet kon. Dat is tenslotte het kenmerk van elke echte liefde - ook tussen mensen. Voor ons komt het erop aan dat we de avances van God in ons hart niet over het hoofd zouden zien en dat we er dankbaar voor zouden zijn.

Als leden van de Kerk die op Pinksteren in de leerlingen werd ingeblazen, moeten we leren in ons hart te ervaren dat God er is voor ons en dat hij van ons houdt. Onze eerste opdracht is: God zelf en zijn liefde in ons hart ervaren. Hij wil zelfs met ons mee lijden. Jezus en zijn God zijn zo met ons begaan dat ze graag voor ons willen lijden. Zo zijn toch ook menselijke geliefden voor elkaar. En ouders voor hun kinderen. En af en toe ook kinderen voor hun ouders. Maar dat kunnen ze maar als ze erin slagen tot stilte in hun hart te komen. In de stilte bloeien de echte verhoudingen tussen mensen onderling en tussen mens en God eerst open. Want in de stilte komt de levenskracht vanuit God en de anderen ons aangewaaid.
Stellen wij ons open en laten wij ons doen. Want het zijn Jezus en zijn God die ons tot kerk maken - niet wij.

Jaak Vandenbulcke o.p.